About InterNICHE
	News
	Alternatives
	Conscientious Objection
	Resources
	How you can help
	Sponsors
	Site Map
	Links
	HOME

Introduction in other languages


 

Ēfarė mendoni se ju mėsojnė juve eksperimentet qė bėhen nė kafshė?

Nuk ka asnjė arsye qė kafshėt tė vriten ose tė pėrdoren nė eksperimente pėr edukim dhe trajnim.  Ekzistojnė shumė metoda moderne dhe novatore, pa pėrdorimin e dėmshėm tė kafshėve dhe ato janė normale tashmė nė shumė universitete.

Edukimi etik pa pėrdorimin e dėmshėm tė kafshėve ka tė bėjė me metoda qė janė mė efikase dhe qė janė mė domethėnėse pėr objektivat edukative.  Teknologjia e pėrparuar me kompjuterė ofron mundėsi tė panumėrta, qysh nga programet virtuale dhe laboratorėt eksperimentalė nė ekrane, e deri tek shėmbėllimet e plota virtuale, qė tė zhysin plotėsisht nė procedurat klinike. Mjetet moderne tė trajnimit pėr aftėsi klinike dhe praktikėn e kirurgjisė gjithashtu pėrfshijnė modele mikro-kirurgjike dhe manekinė tepėr realė me organe artificiale dhe mekanizma reagimi. Metoda tė tjera bazohen nė eksperimente vetjake mbi studentė vullnetarė, me stimulim nervash/muskujsh, duke pėrdorur aparate eksperimentale tė lidhura me kompjuterin.

Edukimi etik mund tė pėrfshijė kafshė gjithashtu. Kur studentėt e veterinarisė ndihmojnė kolegėt me pėrvojė nė punėn e tyre klinike me pacientė tė vėrtetė, ata mėsojnė njė gamė tė gjerė tė aftėsive klinike, duke pėrfshirė kujdesin pėr pacientėt dhe respektin pėr jetėn – nė kontrast me eksperimentet e bėra mbi kafshėt, qė i mėsojnė ata se kafshėt janė mjete qė mund t’i flakin mbasi tė mbarojnė punė. Kur studentėt e biologjisė studiojnė kafshėt nė vendbanimet e tyre natyrore me metoda jondėrhyrėse, ata mėsojnė shumė mė tepėr rreth sjelljes sė kafshėve se sa do tė mėsonin prej njė eksperimenti nė kafshė nė laborator.  Dhe nė mėnyrė paralele me studentėt e mjekėsisė qė pėrdorin trupat njerėzorė tė dhuruar, studentėt e veterinarisė dhe tė biologjisė mund tė kenė klasa praktike etike, qė pėrdorin kafshėt qė kanė ngordhur nga sėmundjet ose lėndimet.

Pėrdorimi i kafshėve tė vrara dhe eksperimentet me kafshėt nuk do t’u mėsojnė studentėve dhe atyre qė po trajnohen pėr njė temė tė caktuar, mė shumė se ato qė ofrojnė metodat etike.  Megjithatė, eksperimentet nė kafshė janė tė vetmet pėr t’ju imponuar pozitėn se jetėt e kafshėve nuk janė tė rėndėsishme.  A na duhen ne veterinerė, kėrkues shkencorė dhe mjekė qė u ėshtė mėsuar se qeniet e gjalla mund tė pėrdoren dhe tė hidhen? A duhet tė merren kafshėt nga mjedisi i tyre nė natyrė, ose tė mbyllura nė kafaze tė vogla gjatė gjithė jetės sė tyre, qė kurrė nuk janė nė gjendje qė tė manifestojnė natyrėn e tyre, vetėm pėr tė pėrfunduar nė njė klasė anatomie ose tė pėrgatiten pėr eksperimente ndėrhyrėse?

Studimet e botuara kanė treguar se dijet, aftėsitė dhe mirinformimi etik mund tė fitohen nė mėnyrė mė efektive, duke pėrdorur metoda pėrparimtare, alternative. Nė vend qė tė detyrohen pėr tė shkelur besimet e tyre etike, studentėt dhe ata qė trajnohen mund tė gėzojnė njė mjedis mė tė mirė tė tė mėsuarit, pa dėmtimin e dėmshėm tė kafshėve.  Ju keni fuqinė qė tė sillni ndryshim. Kontaktoni InterNICHE pėr t'i dhėnė fund pėrdorimit tė dėmshėm tė kafshėve. Zgjidhni njė edukim etik!

News release
Other languages